KONFERENCJA W GÖTEBORGU: CROWLEY I KONTYNENT
Czyń wedle swej woli będzie całym Prawem.
Academia Ordo Templi Orientis (AOTO) z przyjemnością ogłasza o konferencji, która odbędzie się w Göteborgu w Szwecji dnia 24 maja 2026 e.v.
Tematem konferencji jest „Crowley i Kontynent”.
Opłata za udział wynosi 31 euro dla członków OTO oraz 42 euro dla osób niebędących członkami. Członkowie OTO proszeni są o wskazanie swojej przynależności przy zakupie biletu.
Rezerwacji biletów można dokonać, wysyłając wiadomość e-mail na adres: academia.treasurer@oto.org. Po zarezerwowaniu biletu (biletów) zostaną Państwu przekazane niezbędne informacje dotyczące płatności.
Sprzedaż biletów trwa do 15 maja 2026 e.v.
Program konferencji jest dostępny poniżej.
Założona w 2011 roku Academia Ordo Templi Orientis (AOTO) jest towarzystwem naukowym zrzeszającym inicjowanych członków Ordo Templi Orientis (OTO) oraz współpracowników akademickich. Celem AOTO jest wspieranie interdyscyplinarnych badań nad OTO oraz nad doktryną religijną thelemy propagowaną przez Zakon, a także nad szerszymi zagadnieniami związanymi z tradycjami ezoterycznymi – zarówno historycznymi, jak i współczesnymi. Członkostwo w AOTO jest wyłącznie na zaproszenie. AOTO organizuje konferencje oraz publikuje okresowe materiały naukowe. W celu uzyskania dalszych informacji prosimy o kontakt pod adresem academia@oto.org.
Miłość jest prawem, miłość podług woli.
Richard Kaczynski, Sekretarz
Academia Ordo Templi Orientis
KONFERENCJA A.O.T.O.,
GÖTEBORG, 24 MAJA 2026
PROGRAM
- 8:30–9:00 Rejestracja
- 9:00–9:15 Gordan Djurdjevic – Otwarcie
- 9:15–10:45 Sesja 1: Moderator – Gordan Djurdjevic
- Henrik Bogdan – Życie zła. Aleister Crowley w prasie szwedzkiej, 1896–1947
- Patrizia Ebner – Szkoła życia. Annemarie Aeschbach i szwajcarska pedagogiczna lektura thelemy
- Stephen J. King – „On naprawdę jest wielkim człowiekiem według A∴A∴”. Alfred Adler i Aleister Crowley
- 10:45–11:00, Przerwa
- 11:00–12:30 Sesja 2: Moderator – Richard Kaczynski
- William Peters – Przygody Alys w Krainie Czarów
- Manon Hedenborg White – Szkarłatna Kobieta i matematyk. Charyzma oraz relacje intymne we wczesnej thelemie
- Christian Giudice – Zerwanie z nałogiem. Fountain of Hyacinth Crowleya i kontynentalne przeformułowanie problemu uzależnienia od narkotyków
- 12:30–13:30 Przerwa obiadowa
- 13:30–15:00 Sesja 3: Moderator – Manon Hedenborg-White
- Keith Cantù – Aleister Crowley, kwietyzm i joga
- Gordan Djurdjevic – Aleister Crowley tradycjonalista! Rozważania o prisci theologi oraz pokrewnych koncepcjach w doktrynie thelemy
- Patrick Everitt – Od Aiwassa do Aiwaza. Ewoluujące poglądy Aleistera Crowleya na temat pozaludzkiego autorstwa Liber AL vel Legis
- 15:00–15:15, Przerwa
- 15:15–16:45 Sesja 4: Moderator – Henrik Bogdan
- Matthew Andrews – „Związany z duszą Zakonu”. C.F. Russell i Opactwo Thelemy
- Richard Kaczynski – Od Cefalù do Fleet Street. Recepcja Opactwa Thelemy Crowleya w prasie brytyjskiej
- William Breeze – więcej informacji wkrótce
- 16:45–17:00 Przerwa
- 17:00–17:45, Wykład główny:
- Marleen Thaler – Wąż i Bestia. Symbolika węża we współczesnych pismach okultystycznych
- 17:45–18:00 Gordan Djurdjevic – Słowa końcowe
ABSTRAKTY I BIOGRAMY
„Związany z duszą Zakonu”. C.F. Russell i Opactwo Thelemy
Matthew Andrews
Z postacią Aleistera Crowleya niemal nierozerwalnie kojarzy się jego Opactwo Thelemy w Cefalù na Sycylii. Okres ten jest fascynujący z wielu powodów, a jednym z nich jest bliski osobisty kontakt Crowleya z jego uczniami. Wśród nich wyróżnia się Cecil Frederick Russell (1897–1987), zarówno ze względu na swój talent, jak i późniejszą zdradę Crowleya. Podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych Crowley otoczył Russella szczególną opieką, uważając go za ucznia o „zdumiewających zdolnościach”. Po powrocie Crowleya do Europy Russell podążył za nim i spędził rok w Cefalù; tam, pod osobistym kierunkiem Crowleya, czynił postępy, wykazując gorliwość w szerzeniu thelemy, a zarazem przejawiając pierwsze oznaki późniejszego zerwania z Crowleyem. Analizując niepublikowaną korespondencję Russella, referat ten ukazuje Opactwo Thelemy Crowleya z perspektywy inteligentnego ucznia, odsłaniając sposób, w jaki Crowley nauczał i kierował swoimi studentami, oraz idee, które wpajał osobom ze swojego otoczenia.
Matthew Andrews jest doktorantem w dziedzinie filologii klasycznej na Uniwersytecie Princeton. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na religiach starożytnego basenu Morza Śródziemnego, ze szczególnym uwzględnieniem magii w okresie rzymskim i późnej starożytności. W swojej rozprawie doktorskiej bada grecko-egipskie papirusy magiczne, analizując rolę i status magów w rzymskim Egipcie oraz przeżywane przez nich doświadczenie religijne. Jest asystentem badawczym w Institute for Advanced Study, gdzie współpracuje przy projekcie „Transmission of Magical Knowledge”, poświęconym ponownej edycji, tłumaczeniu i publikacji papirusów magicznych. Uzyskał tytuły magistra filologii klasycznej zarówno na Uniwersytecie Princeton, jak i na Uniwersytecie Cambridge, oraz licencjat z filologii klasycznej na Concordia University (Montreal). Pełni funkcję skarbnika kanadyjskiej sekcji OTO.
Życie zła. Aleister Crowley w prasie szwedzkiej, 1896–1947
Henrik Bogdan
Referat ten analizuje obecność Aleistera Crowleya w prasie szwedzkiej w latach 1896–1947. Za jego życia żadne z dzieł Crowleya nie zostało przetłumaczone na język szwedzki, pierwsze wydania jego książek nie wydają się znajdować w zbiorach szwedzkich bibliotek, a także brak dowodów na to, by pozyskał on w Szwecji zwolenników. Pomimo tego pozornego braku recepcji lub wpływu, Crowley pojawia się sporadycznie w szwedzkich gazetach i czasopismach na przestrzeni ponad pięćdziesięciu lat.
Opierając się na materiałach z dzienników oraz magazynów popularnych, referat bada sposób, w jaki Crowley był przedstawiany szwedzkim czytelnikom niemal wyłącznie poprzez reprezentacje dziennikarskie, a nie poprzez własne pisma. Autor dowodzi, że prasa szwedzka konstruowała obraz Crowleya przede wszystkim jako uosobienia zła, moralnego wykroczenia i zagrożenia społecznego, czerpiąc obficie z międzynarodowych narracji sensacyjnych, a zarazem dostosowując je do lokalnych obaw moralnych i religijnych. W rezultacie Crowley funkcjonował mniej jako autor ezoteryczny czy innowator religijny, a bardziej jako symboliczne ucieleśnienie lęków związanych z nowoczesnością, seksualnością oraz odstępstwem religijnym. Analiza tych przedstawień prasowych pozwala ukazać, w jaki sposób postaci kojarzone z ezoteryzmem mogły zyskiwać znaczenie kulturowe w Szwecji mimo braku bezpośredniej transmisji tekstualnej czy zorganizowanej recepcji.
Henrik Bogdan jest profesorem religioznawstwa na Uniwersytecie w Göteborgu. Jego główne obszary badawcze obejmują ezoteryzm, nowe ruchy religijne oraz stowarzyszenia inicjacyjne. Jest autorem książki Western Esotericism and Rituals of Initiation (SUNY Press 2007) oraz redaktorem i współredaktorem licznych publikacji, m.in. Brother Curwen, Brother Crowley: A Correspondence(Teitan Press 2010), Aleister Crowley and Western Esotericism (Oxford University Press 2012, wraz z Martinem P. Starrem), Occultism in a Global Perspective (Acumen / Routledge 2013, wraz z Gordanem Djurdjeviciem), Sexuality and New Religious Movements (Palgrave MacMillan 2014, wraz z Jamesem R. Lewisem), Handbook of Freemasonry (Brill 2014, wraz z Janem Snoekiem), Kenneth Grant: A Bibliography (Starfire 2015), Western Esotericism in Scandinavia (Brill 2016, wraz z Olavem Hammerem), Servants of the Star and the Snake (Starfire 2018), The Study of Religion in Sweden(Bloomsbury 2024, wraz z Göranem Larssonem), The Magical Diaries of Leah Hirsig 1923–1925(Oxford University Press 2025, wraz z Manon Hedenborg White) oraz The Collected Major Works of Frater Achad (Starfire 2026, w przygotowaniu).
Bogdan jest redaktorem serii wydawniczej Oxford Studies in Western Esotericism, redaktorem serii Palgrave Studies in New Religions and Alternative Spiritualities oraz pełni funkcję sekretarza European Society for the Study of Western Esotericism (ESSWE).
Crowley, kwietyzm i joga
Keith E. Cantù
Referat koncentruje się na zainteresowaniu Crowleya siedemnastowiecznym kwietyzmem (quietismo) Miguela Molinosa i madame de Guyon oraz na implikacjach ujmowania go jako zjawiska podobnego do jogi na łamach „The Equinox”. Nie była to bynajmniej wzmianka przypadkowa – Crowley zalecał swoim uczniom lekturę Duchowego przewodnika Molinosa a później ogłosił Molinosa świętym w Ecclesia Gnostica Catholica. Choć istnieją dowody, że czytał Molinosa już w 1898 roku, jego zainteresowanie kwietyzmem wydaje się być w pełni żywe podczas wędrówki przez Hiszpanię w 1908 roku. Wydaje się, że stanowił on jedno z kilku źródeł inspiracji dla jego koncepcji „wyrzeczenia” lub „odosobnienia”, dobrze udokumentowanej w jego magicznym zapisie John St. John, powstałym bezpośrednio po tej podróży.
Po przedstawieniu zarysu tej historii oraz powodów, dla których kwietyzm był – i w pewnym stopniu nadal bywa – uznawany z perspektywy chrześcijaństwa za herezję, referat analizuje, w jaki sposób Crowley oraz jego współpracownik J.F.C. Fuller przedstawiali metody Molinosa jako równoległe wobec jogi, rozumianej jako kontemplacyjne wycofanie oraz uspokojenie wiru myśli (jogaścittavṛttinirodhaḥ). W konkluzji autor stwierdza, że znajomość kontynentalnych europejskich form mistyki oraz mistycznej „oschłości”, wyrażonej u Molinosa i madame de Guyon, pomogła Crowleyowi wypracować dodatkowy język służący zbliżeniu się do nauk jogicznych – i odwrotnie – umożliwiając bardziej zniuansowane podejście do mistycyzmu, świadomie przekraczające granice pojedynczej religii.
Dr Keith Edward Cantù jest współpracownikiem badawczym oraz byłym wykładowcą tradycji religijnych Azji Południowej w Center for the Study of World Religions przy Harvard Divinity School. Jego badania koncentrują się zwłaszcza na jodze i tantrze Azji Południowej, na relacjach między sanskrytem a językami wernakularnymi Indii – szczególnie bengalskim i tamilskim – oraz na powiązanych dziejach globalnych nurtów ezoterycznych. Jego monografia Like a Tree Universally Spread: Sri Sabhapati Swami and Śivarājayoga została opublikowana w 2023 roku przez Oxford University Press.
Aleister Crowley tradycjonalista! Rozważania o prisci theologi oraz pokrewnych koncepcjach w doktrynie thelemy
Gordan Djurdjevic
Aby zrozumieć pisarskie dziedzictwo Aleistera Crowleya, konieczne jest oswojenie się z tym, co często jawi się jako paradoks. Jednym z takich pozornych paradoksów jest fakt, że główny innowator magiji oraz prorok nowej dyspensacji religijnej thelemy był jednocześnie – w swoich poglądach społecznych i politycznych, jak również duchowych – w znacznym stopniu tradycjonalistą, choć zdecydowanie nie w sensie guénoniańskim. Crowley często wyrażał głęboki podziw dla autentycznej, inicjacyjnej tradycji magicznej, której uważał się za rzecznika i reprezentanta. Jeśli zaś i kiedy od takiej tradycji odstępował, czynił to – jak ujął w Księdze Thota – „po to, by tę tradycję kontynuować”.
Stanowisko Crowleya wobec inicjacyjnej tradycji ezoterycznej dobrze ilustrują te miejsca w jego pismach, w których wymienia on przedstawicieli linii duchowych nauczycieli, zwieńczonej jego własną postacią jako proroka i maga Nowego Eonu. W jego twórczości można odnaleźć kilka takich list; różnią się one zarówno liczbą, jak i tożsamością wymienionych postaci, choć wykazują pewne dość przewidywalne punkty wspólne. Listy te można rozumieć jako thelemiczny odpowiednik koncepcji prisci theologi („starożytnych teologów”), spopularyzowanej przez renesansowego neoplatonika Marsilia Ficina (1433–1499).
Podobne zestawienia odnajdujemy m.in. w Manifeście O.T.O. oraz w Mszy Gnostyckiej, gdzie napotykamy linię duchowych poprzedników widzianą z perspektywy Ordo Templi Orientis, w tekście Tajemna konferencja (napisanym wspólnie z Gérardem Aumontem) oraz w Sercu Mistrza, gdzie akcent położony jest na historycznych poprzedników związanych z prądem A∴A∴. Dwie podkategorie w obrębie tych linii stanowią Gnostyccy Święci Ecclesia Gnostica Catholica O.T.O. oraz historyczni Magusowie A∴A∴, rozumiani jako inicjatorzy nowych ruchów duchowych.
Referat stanowi próbę analizy przedstawionych wyżej idei oraz określenia roli tradycji w doktrynie thelemy, tak jak została ona ujęta w pismach Aleistera Crowleya
Gordan Djurdjevic jest współautorem tomu Aleister Crowley and Western Esotericism (Oxford University Press, 2012); współredaktorem – wraz z Henrikiem Bogdanem – zbioru studiów Occultism in a Global Perspective (Acumen, 2013; Routledge, 2015); oraz autorem książek Masters of Magical Powers: The Nath Yogis in the Light of Esoteric Notions (VDM, 2008), India and the Occult: The Influence of South Asian Spirituality on Modern Western Occultism (Palgrave Macmillan, 2014) oraz – wspólnie z Shukdevem Singhem – Sayings of Gorakhnāth: Selected Translations from the Gorakh Bānī(Oxford University Press, 2019). Obecnie pełni funkcję prezesa Academia Ordo Templi Orientis.
Szkoła życia. Annemarie Aeschbach i szwajcarska pedagogiczna interpretacja thelemy
Patrizia Ebner
Wykład analizuje, w jaki sposób szwajcarska okultystka Annemarie Aeschbach (Soror Chochmah, 1926–2000) rozwinęła wyraźnie kontynentalną, pedagogiczną interpretację thelemy Aleistera Crowleya w ramach Towarzystwa Psychozoficznego Hermanna Metzgera oraz Opactwa Thelemy w Stein (Appenzell). Opierając się na obszernych niepublikowanych notatkach, wykładach i korespondencji Aeschbach, przechowywanych w Collectio Magica et Occulta (Kantonsbibliothek Appenzell Ausserrhoden), autorka ukazuje, w jaki sposób reinterpretowała ona hasło „Czyń wedle swej woli” jako całościowy projekt humanistycznej edukacji i przemiany społecznej, a nie przede wszystkim jako system magii rytualnej.
Aeschbach systematycznie łączyła dzieło Crowleya z europejskimi tradycjami edukacyjnymi i filozoficznymi, odwołując się m.in. do Platona, Augustyna, Opactwa Thélèmy Rabelais’go, pansofizmu Komeńskiego, pedagogiki skoncentrowanej na dziecku Marii Montessori oraz psychologii jungowskiej. W jej ujęciu thelema miała być realizowana w ramach wspólnotowej „szkoły życia”, która kształtowałaby „wewnętrznego człowieka” oraz nową formę równości społecznej, przezwyciężając patriarchalne struktury charakterystyczne zarówno dla Kościoła, jak i loży.
Jednocześnie wykłady Aeschbach dotyczące kobiet, masonerii i seksualności ujawniają istotne napięcia i ambiwalencje – choć z pasją opowiadała się za włączeniem kobiet do zakonów inicjacyjnych oraz za thelemiczną reinterpretacją kobiecości, zarazem powielała esencjalistyczne i tradycjonalistyczne wyobrażenia kobiecości. Umieszczając myśl i praktykę Aeschbach w szerszym kontekście kontynentalnej recepcji Crowleya po 1945 roku, referat ukazuje, w jaki sposób thelema była adaptowana, „udomawiana” i poddawana sporom w powojennym środowisku szwajcarskim, dążącym do budowy alternatywnego społeczeństwa w cieniu zarówno dziedzictwa Crowleya, jak i współczesnych skandali medialnych.
Patrizia Ebner jest badaczką teatru, filmu i mediów oraz menedżerką kultury, mieszkającą w Hallein w Austrii. Od ponad dziesięciu lat prowadzi zajęcia na Uniwersytecie Nauk Stosowanych w Salzburgu w zakresie filmu, mediów i teorii kultury. Jako kierowniczka projektów w dziedzinie nauk o pielęgniarstwie na Medycznym Uniwersytecie Paracelsusa specjalizuje się w tworzeniu treści e-learningowych oraz związanych z tym badaniach. W ostatnich latach pogłębiła swoje zainteresowania problematyką uczenia się i pedagogiki – zarówno w szkolnictwie wyższym, jak i w nieformalnych, ezoterycznych projektach edukacyjnych. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na ezoteryzmie i nowych ruchach religijnych, ze szczególnym uwzględnieniem thelemy, zagadnień genderowych, alternatywnych projektów edukacyjnych oraz początków O.T.O. w Austrii związanych z postacią Carla Kellnera. Pełni również funkcję Przedstawiciela Brata Przełożonego Ordo Templi Orientis w Austrii.
Od Aiwassa do Aiwaza. Ewoluujące poglądy Aleistera Crowleya na temat ponadludzkiego autorstwa Liber AL vel Legis
Patrick Everitt
Szereg istotnych studiów z zakresu badań nad zachodnim ezoteryzmem podjął analizę oraz historyczną kontekstualizację różnych aspektów trwającej przez całe życie próby Aleistera Crowleya, zmierzającej do wypracowania naturalistycznej interpretacji religii, mistycyzmu i magii. Badacze ci skłaniają się ku wnioskowi, że choć jego intencja była szczera, religijne objawienie thelemy stanowiło „nieuniknioną przeszkodę”, uniemożliwiając mu sformułowanie w pełni naturalistycznej wykładni religii i praktyki magicznej. W literaturze przedmiotu Crowley bywa zatem przedstawiany jako niekonsekwentny w stosowaniu podejścia naturalistycznego, a zarazem jako myśliciel, który w miarę coraz silniejszego utożsamiania się z rolą proroka Eonu Horusa skłaniał się ku nadnaturalnej bądź nadprzyrodzonej interpretacji Aiwassa, autora Liber AL vel Legis.
Choć interpretacja ta pozostaje obecnie najbardziej rozpowszechniona w badaniach nad zachodnim ezoteryzmem, jej podstawa źródłowa budzi poważne wątpliwości. Referat koncentruje się zatem na kluczowym okresie rozwoju filozoficznego na początku lat dwudziestych XX wieku w Cefalù, kiedy rytuały i pisma Crowleya (m.in. Działania Cephaloedium Working, „Nowy komentarz”, „Genesis Libri AL”) zaczynają ujawniać wyraźną zmianę w jego ujęciu Aiwassa. Analizie poddane zostaną zarówno wydarzenia prowadzące do tej przemiany, jak i rozwijane przez Crowleya koncepcje „istoty ponadludzkiej” oraz „inteligencji bezcielesnej”. W konkluzji autor dowodzi, że wbrew dominującym interpretacjom Crowley wykazywał znaczną konsekwencję w swoim naturalistycznym podejściu do religii i magiji, a w istocie nigdy nie sformułował nadprzyrodzonej interpretacji Aiwassa.
Patrick Everitt jest niezależnym badaczem zachodniego ezoteryzmu oraz filozofii psychodelicznej z Irlandii. Ukończył studia magisterskie z zakresu zachodniego ezoteryzmu w Center for the History of Hermetic Philosophy and Related Currents na Uniwersytecie w Amsterdamie, gdzie jego praca dyplomowa dotyczyła pionierskiego wykorzystania pejotlu przez Aleistera Crowleya w magii ceremonialnej w pierwszych dwóch dekadach XX wieku. Poza thelemą oraz filozofią religii i magii Crowleya jego główne zainteresowania badawcze obejmują ezoteryzm enteogeniczny oraz filozofię psychodeliczną w twórczości Timothy’ego Leary’ego, Roberta Antona Wilsona i Terence’a McKenny. Prezentował wyniki swoich badań nad ezoteryzmem, psychodelikami i filozofią na licznych międzynarodowych konferencjach i wydarzeniach, m.in. konferencji European Society for the Study of Western Esotericism (ESSWE), Academia Ordo Templi Orientis (AOTO), Interdisciplinary Conference on Psychedelic Research (ICPR), Occulture Conference, Finnish Interdisciplinary Conference on Psychedelics (Psykedeelit), Breaking Convention, Altered Conference oraz na festiwalu O.Z.O.R.A. Jest członkiem O.T.O. od 2012 roku; wcześniej pełnił funkcję mistrza oazy Peace & Wisdom Oasis w Dublinie oraz Przedstawiciela Brata Przełożonego w Irlandii.
Zerwanie z nałogiem. The Fountain of Hyacinth Crowleya i kontynentalne przeformułowanie problemu uzależnienia od narkotyków
Christian Giudice
The Fountain of Hyacinth (Francja, luty–marzec 1922) dokumentuje próbę Aleistera Crowleya zerwania z uzależnieniem od heroiny i kokainy poprzez narzucony sobie reżim ograniczeń, obserwacji oraz stopniowej abstynencji, ujęty nie jako moralne rozliczenie czy gest estetyczny, lecz jako długotrwały wysiłek odzyskania kontroli nad zachowaniem, które przybrało charakter kompulsywny. Dziennik ten przez długi czas interpretowano w kategoriach późnoedwardiańskiej nadmiarowości – bądź jako dekadencką autostylizację, bądź jako przedłużenie okultystycznego libertynizmu. Trafniej jednak odczytywać go jako dokument wyrzeczenia, ukształtowany przez kontynentalne rozumienie uzależnienia, które na początku lat dwudziestych XX wieku zaczęło wyraźnie odbiegać od brytyjskich modeli kulturowych.
W Wielkiej Brytanii uzależnienie od substancji psychoaktywnych nadal ujmowano głównie w kategoriach występku, słabości charakteru lub tragicznych ekscesów temperamentu artystycznego – w ramach interpretacyjnych, w których intoksykacja mogła wciąż zachowywać symboliczną wartość jako akt transgresji bądź konieczność ekspresyjna. Tymczasem w Europie kontynentalnej, a zwłaszcza we Francji, uzależnienie coraz częściej opisywano jako zmechanizowany proces fizjologiczny i psychologiczny, zdolny przekształcać poznanie, percepcję i zachowanie, co z dużą konsekwencją odzwierciedla The Fountain of Hyacinth. Nawroty nie podlegają tu moralizacji, a cierpienie nie jest estetyzowane; proces odstawienia śledzony jest fenomenologicznie na podstawie obserwacji bezsenności, zaburzeń oddechowych, gorączki, obsesji oraz pojawiania się coraz bardziej złożonych racjonalizacji, z których żadnej nie przypisuje się znaczenia objawieniowego ani odkupieńczego.
W tym kontekście zasadniczym problemem nie jest nadmiar, lecz sama sprawczość, pojmowana w nowoczesnych warunkach, w których uzależnienie przekształca intencję w przymus. Crowley podejmuje ten problem w sposób proceduralny, a nie ekspresyjny, organizując swój dzień wokół narzuconych ograniczeń, regulowanych interwałów i stopniowego wydłużania okresów abstynencji. Uzależnienie traktowane jest tu nie jako kryzys sensu czy inspiracji, lecz jako problem temporalny, w którym jedyną dostępną miarą postępu staje się wytrwałość, a nie intensywność doświadczenia. W tej perspektywie The Fountain of Hyacinth zajmuje poważne miejsce w dorobku Crowleya jako wczesna konfrontacja thelemickiej suwerenności z realiami uzależnienia w nowoczesnym świecie – świecie, w którym Prawo nie ulega zawieszeniu w obliczu przymusu, lecz zostaje poddane próbie w zetknięciu z granicami ludzkiej sprawczości.
Dr Christian Giudice jest badaczem akademickim specjalizującym się w okultyzmie i tradycjach ezoterycznych. Uzyskał tytuł BA w dziedzinie Literae Humaniores na Uniwersytecie Oksfordzkim, tytuł magistra zachodniego ezoteryzmu na Uniwersytecie w Exeter (na podstawie pracy poświęconej Aleisterowi Crowleyowi i Kennethowi Grantowi) oraz stopień doktora na Uniwersytecie w Göteborgu, gdzie obronił rozprawę dotyczącą Arturo Reghiniego. Wyniki jego badań publikowane były w czołowych czasopismach naukowych, m.in. „Aries: Journal for the Study of Western Esotericism” oraz „The Pomegranate: The International Journal of Pagan Studies”. Do jego najnowszych publikacji należą Occult Imperium: Arturo Reghini and the Antimodern Reaction in Early XX Century Italy oraz współredagowany z Ingą Bårdsen Tøllefsen tom Female Leaders in New Religious Movements.
Od Cefalù do Fleet Street. Recepcja Opactwa Thelemy Crowleya w prasie brytyjskiej
Richard Kaczynski
W pierwszej połowie lat dwudziestych XX wieku eksperymentalna wspólnota działająca w Cefalù we Włoszech – Opactwo Thelemy, funkcjonujące zgodnie z okultystycznym systemem thelemy Aleistera Crowleya – wielokrotnie pojawiała się na łamach prasy brytyjskiej. Relacje te miały zazwyczaj charakter bardziej sensacyjny niż faktograficzny. Powieść Crowleya Pamiętnik narkomana, będąca zromantyzowaną „prawdziwą historią” promującą Opactwo, spotkała się z tak silną reakcją krytyczną, że jej wydawca, Dutton, pozwolił książce po cichu zniknąć z rynku wydawniczego – choć krążyły nawet pogłoski, jakoby została ona ocenzurowana.
Betty May i Mary Butts sprzedawały tabloidom sensacyjne opowieści o ofiarach z kotów i kóz, mimo że nie znajdują one potwierdzenia ani w zachowanych dziennikach tych autorek, ani w ich późniejszych wspomnieniach. Nagłówki dotyczące tragicznej śmierci odwiedzającego Opactwo studenta Uniwersytetu Oksfordzkiego, Raoula Lovedaya, który zachorował na zapalenie jelit wskutek skażonej wody gruntowej, przyniosły Crowleyowi hiperboliczne określenie, które miało towarzyszyć jego nazwisku aż po dzień dzisiejszy: „Najbardziej nikczemny człowiek świata”. Choć Crowley czuł się zbyt oddalony geograficznie i zbyt ograniczony finansowo, by powrócić do Anglii i bronić swej reputacji na drodze sądowej, naciskał na swego ucznia Normana Mudda, aby podjął walkę na forum opinii publicznej poprzez publikację Listu otwartego do lorda Beaverbrooka (milionera, magnata prasowego i wydawcy dziennika „Daily Express”).
Referat analizuje sensacyjne opowieści rozpowszechniane przez prasę, rzeczywiste okoliczności, które się za nimi kryły, oraz sposoby, w jakie Crowley reagował na tę kampanię medialną.
Richard Kaczynski jest niezależnym badaczem zachodniego ezoteryzmu oraz autorem książek The Weiser Concise Guide to Aleister Crowley (Weiser, 2009), Perdurabo: The Life of Aleister Crowley(New Falcon, 2002; North Atlantic Books, 2010), Forgotten Templars: The Untold Origins of Ordo Templi Orientis (wydanie własne, 2012), Friendship in Doubt: Aleister Crowley, J. F. C. Fuller, Victor Neuburg and British Agnosticism (Oxford University Press, 2024) oraz Mind over Magick: The Psychology of Ritual Magick (Park Street Press, 2025). Wspólnie z Hymenajosem Betą współredagował zbiór tekstów Crowleya The Revival of Magick and Other Essays (New Falcon, 1998), a także zredagował krytyczne wydanie The Sword of Song (Kamuret Press, 2021; Inner Traditions, 2025). Uzyskał stopień doktora w dziedzinie psychologii społecznej, ze specjalizacją pomocniczą w statystyce. Zawodowo był profesorem Wayne State University w latach 1993–2003, od 1995 roku jest profesorem wizytującym na University of Detroit Mercy, a od 2003 roku współpracownikiem Yale University. Pełni funkcję sekretarza Academia Ordo Templi Orientis.
„On naprawdę jest wielkim człowiekiem według A∴A∴”. Alfred Adler i Aleister Crowley
Stephen J. King
Referat analizuje udokumentowane spotkania Aleistera Crowleya i Alfreda Adlera w Berlinie w 1930 roku, koncentrując się na charakterystyce Adlera zawartej w dzienniku Crowleya, w której określa go on jako „naprawdę wielkiego człowieka według A∴A∴”. Choć uwagi te były dotąd przywoływane mimochodem, ich znaczenie koncepcyjne nie zostało w pełni zbadane. Zamiast dążyć do wykazania doktrynalnej zbieżności między thelemą a psychologią indywidualną, referat stawia bardziej precyzyjne pytanie: co takiego Crowley rozpoznał w Adlerze, oraz w jaki sposób owo rozpoznanie można zrozumieć w ramach thelemicznego paradygmatu Crowleya w odniesieniu do psychologii indywidualnej Adlera?
Odwołując się do teleologicznej koncepcji dążenia jednostki u Adlera oraz do jego ujęcia jedności osobowości w obrębie społecznej całości, autor proponuje interpretację, wedle której Crowley odczytywał psychologię indywidualną poprzez schemat rozwojowy mikrokosmos–makrokosmos, funkcjonujący w jego własnym systemie nauczania inicjacyjnego. W thelemie oraz w systemie A∴A∴indywidualna realizacja, porządek kosmiczny i rozwój historyczny pojmowane są jako ciągłe strukturalne. Autor argumentuje, że uwagi Crowleya dotyczące teleologii Adlera, jego metody naukowej oraz relacji między ego a kosmosem odzwierciedlają właśnie tę interpretacyjną perspektywę. Choć jednoznaczne rozstrzygnięcia co do intencji pozostają niemożliwe, rekonstrukcja logiki pojęciowej reakcji Crowleya ukazuje, w jaki sposób dyskursy ezoteryczne i psychologiczne mogły jawić się jako wzajemnie zrozumiałe w realiach Europy międzywojennej. Tym samym referat wnosi wkład w bardziej zniuansowane rozumienie intelektualnych kontaktów między ezoteryzmem a wczesną psychologią głębi.
Steve King, magister Uniwersytetu Technologicznego w Sydney, jest niezależnym badaczem, którego zainteresowania koncentrują się na thelemie, magiji, systemach inicjacyjnych Ordo Templi Orientis i A∴A∴, a także na egiptologii, psychologii głębi i mitologii porównawczej. Jest autorem książki Jeanne Foster’s Living in the Sunlight i obecnie przygotowuje jej drugi tom. Zaangażowany jest również w duży projekt edytorski obejmujący przygotowanie nowego wydania Magick Without Tears Aleistera Crowleya dla O.T.O. International. Jako członek założyciel Academia O.T.O. zawodowo pracuje jako administrator Ordo Templi Orientis oraz jako starszy projektant kształcenia (Senior Learning Designer), specjalizujący się w technologiach cyfrowych i nowych rozwiązaniach edukacyjnych.
Przygody Alys w Krainie Czarów
William Peters
Aleister Crowley mieszkał w Berlinie przez krótki okres dwóch lat u schyłku epoki Republiki Weimarskiej. Pomimo że homoseksualność była w Niemczech nielegalna od 1871 roku (na mocy paragrafu 175 niemieckiego kodeksu karnego), „Babilon nad Szprewą” stanowił przestrzeń rozkwitu zróżnicowanych subkultur seksualnych. Crowley, nieobcy „alternatywnym” formom seksualności, skorzystał z okazji, by eksplorować wszystko, co Berlin miał do zaoferowania, utrwalając nawet unikalne subkultury tego miasta w niektórych obrazach przygotowanych na swoją wystawę w Galerie Nierendorf.
Crowley opuścił Berlin, udając się do Londynu w 1932 roku, a niespełna rok później – po przejęciu władzy – narodowi socjaliści zniszczyli krótki eksperyment Berlina z wolnością seksualną. Referat analizuje aktywność Crowleya w queerowym półświatku Berlina oraz losy osób i instytucji, z którymi dzielił swoje „Lila Nächte”.
William Peters jest członkiem O.T.O. oraz niezależnym badaczem, żywiącym nieco niezdrową fascynację niemieckim ezoteryzmem początku XX wieku oraz korzeniami thelemy w Niemczech.
WYKŁAD GŁÓWNY
Wąż i Bestia. Symbolika węża we współczesnych pismach okultystycznych
Marleen Thaler
Mity o wężu pojawiały się i przetrwały w różnych kulturach na całym świecie, odzwierciedlając wielowymiarowe, zniuansowane i niejednoznaczne znaczenia symboliczne przypisywane temu fascynującemu zwierzęciu. Zrzucanie starej skóry stanowi archetyp przemiany – cechę, która odzwierciedla podwójną rolę węża w mitologii: z jednej strony jako uzdrowiciela i pośrednika w przekazywaniu wiedzy, z drugiej zaś jako zwiastuna śmierci i ucieleśnienia grzechu.
Od końca XIX wieku szczególną uwagę zaczęła przyciągać jedna postać węża, która zyskała rozgłos o zasięgu globalnym – południowoazjatycka koncepcja węża kuṇḍalinī. Pojęcie kuṇḍalinī wywodzi się ze średniowiecznych tekstów tantrycznych i haṭhajogicznych, w których opisywana jest zarówno jako bogini, jak i element modeli ciała subtelnego. Symbolizuje ona przemianę, odnowę oraz udział człowieka w boskiej wiedzy.
Podczas tego wystąpienia autorka prześledzi obecność motywu kuṇḍalinī oraz innych figur wężowych w pismach okultystów XIX i XX wieku. Jak zostanie ukazane, symbolika węża silnie oddziaływała na wyobraźnię współczesnych okultystów, którzy dążyli nie tylko do poznania i doświadczenia „mocy węża”, lecz także do włączenia jej w ramy własnych światopoglądów magicznych. W ten sposób kuṇḍalinī stała się mediatorem przemiany oraz wiedzy ezoterycznej.
Dr Marleen Thaler jest badaczką podoktorską na Uniwersytecie w Grazu, gdzie zajmuje się recepcją Japonii w amerykańskiej kontrkulturze. Studiowała religioznawstwo (doktorat 2024), studia orientalne oraz antropologię społeczną i kulturową na Uniwersytecie Wiedeńskim oraz na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. Do jej aktualnych projektów należą m.in. redagowany tom poświęcony energiom subtelnym (Brill, 2025), monografia o Johnie Michellu (Equinox, 2026) oraz współredagowany tom dotyczący religii i przemiany (Brill, 2026). Jej zainteresowania badawcze obejmują przemiany religii, alternatywne nurty religijne, nowożytną historię jogi, relacje między religią a technologią, eko-duchowość oraz religijny tradycjonalizm.
Szkarłatna Kobieta i matematyk. Charyzma oraz relacje intymne we wczesnej thelemie
Manon Hedenborg White
Referat analizuje zmieniającą się relację między Aleisterem Crowleyem a jego uczniami, Leą Hirsig i Normanem Muddem, z perspektywy autorytetu religijnego. Hirsig, szwajcarsko-amerykańska nauczycielka, została kochanką i uczennicą Crowleya wiosną 1919 roku, a w 1920 roku mianowano ją jego Szkarłatną Kobietą. Jako zastępczyni kierownika Opactwa Thelemy odegrała kluczową rolę w organizowaniu wczesnego ruchu thelemicznego, przechodząc jednocześnie własne przemiany magiczne.
Podczas pobytu w Tunisie nawiązała bliską relację ze swoim oddanym wielbicielem Muddem – wykształconym w Cambridge matematykiem, należącym do wewnętrznego kręgu Crowleya oraz częstym partnerem jego dyskusji nad zagadnieniami nauki thelemicznej. Po tym, jak Crowley zastąpił Hirsig inną Szkarłatną Kobietę w 1924 roku, Leah przez kilka lat pozostawała oddana sprawie thelemy, rozwijając jednocześnie własne interpretacje jej nauczania, z Muddem jako rozmówcą i partnerem magicznym.
Mudd i Hirsig odegrali istotną rolę w obronie stanowiska Crowleya podczas spotkania przywódców okultystycznych w Weidzie w Niemczech w 1925 roku, jednak w kolejnych latach stawali się coraz bardziej sceptyczni wobec jego statusu proroka. Referat analizuje zmieniające się role Hirsig i Mudda w początkowym okresie ruchu thelemicznego, zwracając szczególną uwagę na narastającą krytykę „autorytetu charyzmatycznego” Crowleya (Weber 1947) oraz na to, w jaki sposób relacje intymne mogą wpływać na rozwój ruchów opartych na charyzmie (Hedenborg White 2021; Cantú 2024).
Manon Hedenborg White jest profesorką nadzwyczajną historii religii na Uniwersytecie w Malmö. Jej aktualny projekt badawczy, finansowany przez Bank of Sweden Tercentenary Foundation, dotyczy przywództwa kobiet w nowych ruchach religijnych. Do jej ważniejszych publikacji należą The Eloquent Blood: The Goddess Babalon and the Construction of Femininities in Western Esotericism (Oxford University Press 2020) oraz The Magical Diaries of Leah Hirsig, 1923–1925: Aleister Crowley, Magick, and the New Occult Woman (wraz z Henrikiem Bogdanem, Oxford University Press 2025). Jest członkinią rad redakcyjnych serii wydawniczych Aries Book Series (Brill), Oxford Studies in Western Esotericism oraz Palgrave Studies in New Religions and Alternative Religious Movements. Pełni funkcję przewodniczącej European Society for the Study of Western Esotericism (ESSWE).
